Porównuj nazwę i wzór w każdej rodzinie. Sprawdź resztę kwasową i stopień utlenienia wskazany w nazwie. Ukrywaj wzory, aby przypominać je sobie samodzielnie.
PrzećwiczNajważniejsze informacje
- HCl jako kwas oznacza wodny roztwór chlorowodoru.
- Zasada w przyjętym szkolnym znaczeniu jest wodnym roztworem wodorotlenku.
- Wzór soli podaje najmniejszy stosunek liczby jonów równoważący ładunki.
- Liczba rzymska w nazwie nie jest indeksem we wzorze.
Przykład: H₂SO₄ zawiera resztę SO₄²⁻; sól sodowa tej reszty ma wzór Na₂SO₄.
Kwasy i reszty kwasowe
- Kwas chlorowodorowy (solny)
HCl(aq) → Cl⁻
Kwas beztlenowy; gaz HCl to chlorowodór.
- Kwas siarkowodorowy
H₂S(aq) → S²⁻
Kwas beztlenowy; w roztworze możliwe pośrednie HS⁻.
- Kwas azotowy(V)
HNO₃ → NO₃⁻
Kwas tlenowy; reszta azotanowa(V).
- Kwas siarkowy(VI)
H₂SO₄ → SO₄²⁻
Kwas tlenowy; możliwa reszta pośrednia HSO₄⁻.
- Kwas siarkowy(IV)
H₂SO₃ → SO₃²⁻
Szkolny zapis roztworu SO₂ w wodzie; nie jest to wyizolowany trwały kwas.
- Kwas węglowy
H₂CO₃ → CO₃²⁻
Nietrwały; pośrednio może powstać HCO₃⁻.
- Kwas fosforowy(V)
H₃PO₄ → PO₄³⁻
Możliwe też H₂PO₄⁻ i HPO₄²⁻.
- Kwas etanowy (octowy)
CH₃COOH → CH₃COO⁻
Kwas organiczny; tylko wodór grupy COOH jest tu kwasowy.
Wodorotlenki
- Wodorotlenek sodu
NaOH
Dobrze rozpuszcza się w wodzie; roztwór jest zasadą.
- Wodorotlenek potasu
KOH
Dobrze rozpuszcza się w wodzie.
- Wodorotlenek wapnia
Ca(OH)₂
Rozpuszczalność jest ograniczona; klarowny roztwór nazywa się wodą wapienną.
- Wodorotlenek magnezu
Mg(OH)₂
Trudno rozpuszczalny.
- Wodorotlenek miedzi(II)
Cu(OH)₂
Trudno rozpuszczalny, niebieski osad.
- Wodorotlenek glinu
Al(OH)₃
Trudno rozpuszczalny, amfoteryczny.
Przykładowe sole
- Chlorek sodu
NaCl
Na⁺ i Cl⁻: stosunek 1:1.
- Chlorek wapnia
CaCl₂
Ca²⁺ i Cl⁻: 1:2.
- Azotan(V) potasu
KNO₃
K⁺ i NO₃⁻: 1:1.
- Siarczan(VI) miedzi(II)
CuSO₄
Cu²⁺ i SO₄²⁻: 1:1.
- Węglan wapnia
CaCO₃
Ca²⁺ i CO₃²⁻: 1:1.
- Fosforan(V) wapnia
Ca₃(PO₄)₂
Ca²⁺ i PO₄³⁻: 3:2.
- Siarczan(VI) amonu
(NH₄)₂SO₄
Dwa kationy amonu na jeden anion siarczanowy.
- Octan sodu
CH₃COONa
CH₃COO⁻ i Na⁺: 1:1.
Przykład zastosowania
Zapisz wzór wodorotlenku żelaza(III).
- Kation żelaza(III): Fe³⁺.
- Anion wodorotlenkowy: OH⁻.
- Trzy aniony OH⁻ równoważą +3.
Fe(OH)₃ — trudno rozpuszczalny wodorotlenek, nie to samo co roztwór zasady.
Przećwicz
Powtórki wiedzy
Źródła i weryfikacja
Sprawdzono: .
- ZPE — Wodorotlenki: budowa i otrzymywanie ↗
Wzory wodorotlenków, rozpuszczalność i zasady.
Dane faktograficzne; autorskie objaśnienia i układ Zeszytu Ćwiczeń.
- CKE — Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne ↗
Strony 11 (wskaźniki), 12 (potencjały), 14 (rozpuszczalność), 15 (nazwy pierwiastków). Tabela rozpuszczalności: CRC Handbook, wyd. 97, 2017.
Dane faktograficzne; autorskie objaśnienia i układ Zeszytu Ćwiczeń.
- ZPE — Pochodne węglowodorów ↗
Alkohole, kwasy karboksylowe i estry.
Dane faktograficzne; autorskie objaśnienia i układ Zeszytu Ćwiczeń.