Język polski

Podstawowy — szkoła podstawowa

Streszczenie

Pomoce naukowe

Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

Najważniejsze w skrócie

  • Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.
  • Zachowaj problem, działanie i skutek; ogranicz szczegóły.
  • Nie dodawaj nowych zdarzeń ani własnych ocen.

Co warto wiedzieć na początek

Przydatne pojęcia i umiejętności

  • Odczytaj cel wypowiedzi i informacje w materiale.

Po tej lekcji

  • Ćwiczę: streszczenie.

Zasady i pełny model

Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

Zachowaj problem, działanie i skutek; ogranicz szczegóły.

Nie dodawaj nowych zdarzeń ani własnych ocen.

Tekst źródłowy do modelu streszczenia — autorskie opowiadanie o mapie:

W sobotę porządkowałem szkolną bibliotekę. Między stronami starego atlasu znalazłem kartkę z mapą korytarza i czerwonym znakiem przy sali plastycznej. Uznałem, że ktoś przygotował grę. — Sprawdźmy — zaproponowała Maja. Przy wskazanych drzwiach leżała tylko pusta koperta. Zaczęliśmy szukać następnej wskazówki, lecz zegar przypomniał nam, że za kwadrans kończymy pracę. Maja chciała wracać. Ja nalegałem na ostatnią próbę. Dopiero wtedy odwróciłem kartkę. Na odwrocie widniała data sprzed dziesięciu lat i podpis: plan wystawy. Poczuliśmy rozczarowanie. Skarb okazał się dawno zakończonym projektem. W bibliotece nauczycielka właśnie szukała materiałów o historii szkoły. Pokazałem jej mapę. Uśmiechnęła się i odnalazła fotografię dawnej wystawy. Tydzień później mapa wisiała obok zdjęcia na nowej planszy. Nie znaleźliśmy skrzyni, ale ocaliliśmy fragment szkolnej pamięci. Od tej pory uważniej zaglądam między strony starych książek.

Pełny autorski model. Osoby i zdarzenia są fikcyjne.

Podczas porządkowania biblioteki narrator znalazł w atlasie starą mapę. Z Mają uznał ją za wskazówkę do poszukiwania skarbu. Po nieudanej próbie zauważył datę i podpis wyjaśniający, że to plan dawnej wystawy. Nauczycielka wykorzystała odkrycie do nowej planszy o historii szkoły. Znalezisko zmieniło spojrzenie narratora na stare książki.

  • Wybieram odkrycie, poszukiwanie, wyjaśnienie i skutek.
  • Usuwam dialog oraz szczegóły korytarza.
  • Nie dopisuję własnej oceny.

Każde zdarzenie występuje w źródłowym modelu opowiadania.

Źródła: [1] [2] [3].

Omówione przykłady krok po kroku

1. Przykład 1

Pytanie lub sytuacja: Co musi zachować streszczenie? W modelu brakowało koła. Konstruktor wykonał je z kartonu. Model zaczął się poruszać. naprawa modelu / pełny opis ubrań / osobistą ocenę czytelnika

Jak podejść do zadania: Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

  1. Streszczenie zachowuje temat i główne zdarzenia źródła.

Odpowiedź: naprawa modelu

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

2. Przykład 2

Pytanie lub sytuacja: Co musi zachować streszczenie? W scenariuszu brakowało zakończenia. Autorka dopisała rozwiązanie sporu. Przedstawienie uzyskało zamkniętą fabułę. domknięcie scenariusza / pełny opis ubrań / osobistą ocenę czytelnika

Jak podejść do zadania: Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

  1. Streszczenie zachowuje temat i główne zdarzenia źródła.

Odpowiedź: domknięcie scenariusza

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

3. Przykład 3

Pytanie lub sytuacja: Wskaż problem i końcowy skutek; pomiń szczegół działania. W modelu brakowało koła. · Konstruktor wykonał je z kartonu. · Model zaczął się poruszać.

Jak podejść do zadania: Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

  1. Wybieramy ramy zdarzenia; pełne streszczenie może zwięźle połączyć je z działaniem.

Odpowiedź: W modelu brakowało koła., Model zaczął się poruszać.

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

4. Przykład 4

Pytanie lub sytuacja: Wskaż problem i końcowy skutek; pomiń szczegół działania. W scenariuszu brakowało zakończenia. · Autorka dopisała rozwiązanie sporu. · Przedstawienie uzyskało zamkniętą fabułę.

Jak podejść do zadania: Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

  1. Wybieramy ramy zdarzenia; pełne streszczenie może zwięźle połączyć je z działaniem.

Odpowiedź: W scenariuszu brakowało zakończenia., Przedstawienie uzyskało zamkniętą fabułę.

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

5. Przykład 5

Pytanie lub sytuacja: Które zdanie najtrafniej streszcza zależność? W modelu brakowało koła. Konstruktor wykonał je z kartonu. Model zaczął się poruszać. Kartonowe koło umożliwiło ruch modelu. / Nie podjęto żadnego działania. / Trudność pojawiła się dopiero po zakończeniu działań.

Jak podejść do zadania: Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

  1. Zdanie łączy rzeczywiste działanie ze skutkiem, bez odwracania chronologii.

Odpowiedź: Kartonowe koło umożliwiło ruch modelu.

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

6. Przykład 6

Pytanie lub sytuacja: Które zdanie najtrafniej streszcza zależność? W scenariuszu brakowało zakończenia. Autorka dopisała rozwiązanie sporu. Przedstawienie uzyskało zamkniętą fabułę. Zakończenie domknęło fabułę przedstawienia. / Nie podjęto żadnego działania. / Trudność pojawiła się dopiero po zakończeniu działań.

Jak podejść do zadania: Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.

  1. Zdanie łączy rzeczywiste działanie ze skutkiem, bez odwracania chronologii.

Odpowiedź: Zakończenie domknęło fabułę przedstawienia.

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

Typowe błędy i poprawne rozumowanie

Błędne rozumowanie: Odpowiedź nie wynika z materiału.

Dlaczego to błąd: Sama możliwość nie jest dowodem.

Poprawnie: Wskaż informację, która uzasadnia wybór.

Błędne rozumowanie: Zmiana treści podczas skracania lub poprawiania.

Dlaczego to błąd: Redakcja powinna zachować zamierzony sens.

Poprawnie: Porównaj zakres i warunki przed poprawą oraz po niej.

Podsumowanie — zapamiętaj

  • Streszczenie zwięźle oddaje główną treść źródła.
  • Zachowaj problem, działanie i skutek; ogranicz szczegóły.
  • Nie dodawaj nowych zdarzeń ani własnych ocen.

Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach

Wróć do wszystkich powtórek wiedzy

Źródła i dalsza nauka

Data sprawdzenia materiału: 05.11.2026.

  1. ZPE: Uczymy się redagować rozprawkę

    Zakres źródła: Kompozycja rozprawki; wstęp, rozwinięcie i zakończenie

  2. Ministerstwo Cyfryzacji i NASK: Jak rozpoznać dezinformację w sieci?

    Zakres źródła: Manipulacja kontekstem; weryfikacja źródeł

  3. RJP: Zasady pisowni i interpunkcji polskiej — tekst jednolity

    Zakres źródła: Część II: interpunkcja