Język polski
Podstawowy — szkoła podstawowa
Podstawa i formant
Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
Najważniejsze w skrócie
- Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- Oboczności pokazujemy jawnie: stół → stoł-owy, ó : o. Zapis -owy oznacza przyrostek.
Co warto wiedzieć na początek
Przydatne pojęcia i umiejętności
- Przeczytaj polecenie i zwróć uwagę na wyróżniony wyraz lub fragment.
Po tej lekcji
- Stosuję zasady tematu: Podstawa i formant.
Zasady i sposób rozwiązania
Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
Oboczności pokazujemy jawnie: stół → stoł-owy, ó : o. Zapis -owy oznacza przyrostek.
Źródła: [1].
Omówione przykłady krok po kroku
1. Przykład 1
Pytanie lub sytuacja: Wskaż formant w wyrazie „domek” utworzonym od „dom”. -ek / dom
Jak podejść do zadania: Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Odpowiedź: -ek
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Źródła: [1].
2. Przykład 2
Pytanie lub sytuacja: Wskaż formant w wyrazie „kotek” utworzonym od „kot”. -ek / kot
Jak podejść do zadania: Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Odpowiedź: -ek
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Źródła: [1].
3. Przykład 3
Pytanie lub sytuacja: Wpisz podstawę i formant. Przy formancie użyj początkowego łącznika. dom → domek. Podstawa: ___; formant: ___
Jak podejść do zadania: Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Odpowiedź: dom → domek. Podstawa: dom; formant: -ek
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Źródła: [1].
4. Przykład 4
Pytanie lub sytuacja: Wpisz podstawę i formant. Przy formancie użyj początkowego łącznika. kot → kotek. Podstawa: ___; formant: ___
Jak podejść do zadania: Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Odpowiedź: kot → kotek. Podstawa: kot; formant: -ek
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Źródła: [1].
5. Przykład 5
Pytanie lub sytuacja: Zapisz oboczność w parze „dom → domek”. Gdy jej nie ma, wpisz „bez oboczności”.
Jak podejść do zadania: Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Odpowiedź: bez oboczności
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Źródła: [1].
6. Przykład 6
Pytanie lub sytuacja: Zapisz oboczność w parze „kot → kotek”. Gdy jej nie ma, wpisz „bez oboczności”.
Jak podejść do zadania: Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Odpowiedź: bez oboczności
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Źródła: [1].
Typowe błędy i poprawne rozumowanie
Błędne rozumowanie: Wskaż formant w wyrazie „domek” utworzonym od „dom”. Błędny wybór: dom
Dlaczego to błąd: dom → dom-ek. Podstawa: dom; formant: -ek; bez oboczności.
Poprawnie: -ek
Błędne rozumowanie: Wskaż formant w wyrazie „kotek” utworzonym od „kot”. Błędny wybór: kot
Dlaczego to błąd: kot → kot-ek. Podstawa: kot; formant: -ek; bez oboczności.
Poprawnie: -ek
Podsumowanie — zapamiętaj
- Podstawa słowotwórcza to część przejęta z wyrazu podstawowego. Formant tworzy nowy wyraz; końcówka fleksyjna służy odmianie.
- Oboczności pokazujemy jawnie: stół → stoł-owy, ó : o. Zapis -owy oznacza przyrostek.
Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach
Źródła i dalsza nauka
Data sprawdzenia materiału: 05.11.2026.