Język polski

Podstawowy — szkoła podstawowa

Nadawca, odbiorca i komunikat

Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

Najważniejsze w skrócie

  • Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.
  • Osoba przekazująca cudzą wiadomość nie staje się jej pierwotnym autorem.
  • Podczas odpowiedzi role nadawcy i odbiorcy mogą się odwrócić.

Co warto wiedzieć na początek

Przydatne pojęcia i umiejętności

  • Odczytaj cel wypowiedzi i informacje w materiale.

Po tej lekcji

  • Ćwiczę: nadawca, odbiorca i komunikat.

Zasady i sposób pracy

Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

Osoba przekazująca cudzą wiadomość nie staje się jej pierwotnym autorem.

Podczas odpowiedzi role nadawcy i odbiorcy mogą się odwrócić.

Źródła: [1] [2] [3].

Omówione przykłady krok po kroku

1. Przykład 1

Pytanie lub sytuacja: Kto jest pierwotnym nadawcą? Autor: samorząd. Odbiorcy: czytelnicy. Redakcja serwisu przekazała ogłoszenie o wydarzeniu: zbiórka książek. samorząd / czytelnicy / redakcja serwisu

Jak podejść do zadania: Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

  1. Rozróżniamy autora i pośrednika.

Odpowiedź: samorząd

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

2. Przykład 2

Pytanie lub sytuacja: Kto jest pierwotnym nadawcą? Autor: klub dyskusyjny. Odbiorcy: uczniowie klas 7–8. Redakcja serwisu przekazała ogłoszenie o wydarzeniu: szkolny debatownik. klub dyskusyjny / uczniowie klas 7–8 / redakcja serwisu

Jak podejść do zadania: Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

  1. Rozróżniamy autora i pośrednika.

Odpowiedź: klub dyskusyjny

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

3. Przykład 3

Pytanie lub sytuacja: Dopasuj role w komunikacji. Połącz: Autor wiadomości / Adresaci / Treść dotyczy z samorząd / czytelnicy / zbiórka książek.

Jak podejść do zadania: Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

  1. Role odnoszą się do konkretnej wiadomości.

Odpowiedź: Autor wiadomości → samorząd; Adresaci → czytelnicy; Treść dotyczy → zbiórka książek

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

4. Przykład 4

Pytanie lub sytuacja: Dopasuj role w komunikacji. Połącz: Autor wiadomości / Adresaci / Treść dotyczy z klub dyskusyjny / uczniowie klas 7–8 / szkolny debatownik.

Jak podejść do zadania: Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

  1. Role odnoszą się do konkretnej wiadomości.

Odpowiedź: Autor wiadomości → klub dyskusyjny; Adresaci → uczniowie klas 7–8; Treść dotyczy → szkolny debatownik

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

5. Przykład 5

Pytanie lub sytuacja: Adresaci odpowiadają organizatorowi. Kim są w nowej wiadomości? Organizator: samorząd. Adresaci: czytelnicy. Sprawa: zbiórka książek. nadawcami / wyłącznie pośrednikami / autorami pierwotnego ogłoszenia

Jak podejść do zadania: Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

  1. Odpowiedź jest nowym komunikatem; jej twórcy stają się nadawcami.

Odpowiedź: nadawcami

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

6. Przykład 6

Pytanie lub sytuacja: Adresaci odpowiadają organizatorowi. Kim są w nowej wiadomości? Organizator: klub dyskusyjny. Adresaci: uczniowie klas 7–8. Sprawa: szkolny debatownik. nadawcami / wyłącznie pośrednikami / autorami pierwotnego ogłoszenia

Jak podejść do zadania: Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.

  1. Odpowiedź jest nowym komunikatem; jej twórcy stają się nadawcami.

Odpowiedź: nadawcami

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

Typowe błędy i poprawne rozumowanie

Błędne rozumowanie: Odpowiedź nie wynika z materiału.

Dlaczego to błąd: Sama możliwość nie jest dowodem.

Poprawnie: Wskaż informację, która uzasadnia wybór.

Błędne rozumowanie: Zmiana treści podczas skracania lub poprawiania.

Dlaczego to błąd: Redakcja powinna zachować zamierzony sens.

Poprawnie: Porównaj zakres i warunki przed poprawą oraz po niej.

Podsumowanie — zapamiętaj

  • Nadawca tworzy komunikat, odbiorca go otrzymuje, a komunikat ma określoną treść i cel.
  • Osoba przekazująca cudzą wiadomość nie staje się jej pierwotnym autorem.
  • Podczas odpowiedzi role nadawcy i odbiorcy mogą się odwrócić.

Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach

Wróć do wszystkich powtórek wiedzy

Źródła i dalsza nauka

Data sprawdzenia materiału: 05.11.2026.

  1. ZPE: Uczymy się redagować rozprawkę

    Zakres źródła: Kompozycja rozprawki; wstęp, rozwinięcie i zakończenie

  2. Ministerstwo Cyfryzacji i NASK: Jak rozpoznać dezinformację w sieci?

    Zakres źródła: Manipulacja kontekstem; weryfikacja źródeł

  3. RJP: Zasady pisowni i interpunkcji polskiej — tekst jednolity

    Zakres źródła: Część II: interpunkcja