Język polski

Podstawowy — szkoła podstawowa

List

Pomoce naukowe

List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

Najważniejsze w skrócie

  • List ma określonego nadawcę, adresata i cel.
  • Zwrot oraz zakończenie dopasuj do relacji: do instytucji pisz uprzejmie i rzeczowo.
  • W treści jasno sformułuj sprawę; podpis nie zastępuje prośby.

Co warto wiedzieć na początek

Przydatne pojęcia i umiejętności

  • Odczytaj cel wypowiedzi i informacje w materiale.

Po tej lekcji

  • Ćwiczę: list.

Zasady i pełny model

List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

Zwrot oraz zakończenie dopasuj do relacji: do instytucji pisz uprzejmie i rzeczowo.

W treści jasno sformułuj sprawę; podpis nie zastępuje prośby.

Pełny autorski model. Osoby i zdarzenia są fikcyjne.

Brzeg, 23 października 2026 r. Droga Olu! Dziękuję za Twój list. Cieszę się, że polubiłaś nową szkołę. Pytałaś, co robimy po lekcjach. Przygotowujemy wystawę starych map i zdjęć. Znalazłam plan biblioteki sprzed wielu lat i próbujemy ustalić dawny układ regałów. Najbardziej podoba mi się praca w grupie. Każdy zauważa coś innego, więc łatwiej rozwiązujemy zagadki. Chciałabym pokazać Ci wystawę podczas Twojej wizyty. Napisz, jakie książki ostatnio czytałaś. Może wybierzemy jedną i porozmawiamy o niej przy spotkaniu. Serdecznie Cię pozdrawiam Maja

  • Odpowiadam na list i pytanie Oli.
  • Oddzielam wydarzenie, wrażenia i propozycję.
  • Kończę pożegnaniem i podpisem.

Jest konkretny odbiorca; zapis zaimków grzecznościowych pozostaje konsekwentny.

Źródła: [1] [2] [3].

Omówione przykłady krok po kroku

1. Przykład 1

Pytanie lub sytuacja: Piszesz prywatny list do przyjaciółki. Wybierz odpowiedni zwrot. Chcesz opowiedzieć o wydarzeniu: zbiórka książek. Droga Przyjaciółko! / Szanowna Dyrekcjo! / Do wszystkich nieznanych odbiorców.

Jak podejść do zadania: List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

  1. Zwrot wskazuje rzeczywistą adresatkę i nieoficjalną relację.

Odpowiedź: Droga Przyjaciółko!

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

2. Przykład 2

Pytanie lub sytuacja: Piszesz prywatny list do przyjaciółki. Wybierz odpowiedni zwrot. Chcesz opowiedzieć o wydarzeniu: szkolny debatownik. Droga Przyjaciółko! / Szanowna Dyrekcjo! / Do wszystkich nieznanych odbiorców.

Jak podejść do zadania: List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

  1. Zwrot wskazuje rzeczywistą adresatkę i nieoficjalną relację.

Odpowiedź: Droga Przyjaciółko!

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

3. Przykład 3

Pytanie lub sytuacja: Ułóż list: zwrot, wiadomość, zakończenie. Droga Przyjaciółko! / Chcę opowiedzieć o wydarzeniu: zbiórka książek. / Pozdrawiam, Kasia

Jak podejść do zadania: List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

  1. Zwrot otwiera kontakt, treść przekazuje sprawę, podpis wskazuje nadawcę.

Odpowiedź: Droga Przyjaciółko! Chcę opowiedzieć o wydarzeniu: zbiórka książek. Pozdrawiam, Kasia

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

4. Przykład 4

Pytanie lub sytuacja: Ułóż list: zwrot, wiadomość, zakończenie. Droga Przyjaciółko! / Chcę opowiedzieć o wydarzeniu: szkolny debatownik. / Pozdrawiam, Kasia

Jak podejść do zadania: List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

  1. Zwrot otwiera kontakt, treść przekazuje sprawę, podpis wskazuje nadawcę.

Odpowiedź: Droga Przyjaciółko! Chcę opowiedzieć o wydarzeniu: szkolny debatownik. Pozdrawiam, Kasia

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

5. Przykład 5

Pytanie lub sytuacja: Co poprawić w liście „Było tam fajnie”, aby odbiorczyni wiedziała, o czym piszesz? Nazwać wydarzenie: zbiórka książek. / Usunąć podpis. / Dodać trzy wykrzykniki.

Jak podejść do zadania: List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

  1. Konkretna nazwa usuwa niejasne odniesienie; sam ton emocjonalny go nie wyjaśnia.

Odpowiedź: Nazwać wydarzenie: zbiórka książek.

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

6. Przykład 6

Pytanie lub sytuacja: Co poprawić w liście „Było tam fajnie”, aby odbiorczyni wiedziała, o czym piszesz? Nazwać wydarzenie: szkolny debatownik. / Usunąć podpis. / Dodać trzy wykrzykniki.

Jak podejść do zadania: List ma określonego nadawcę, adresata i cel.

  1. Konkretna nazwa usuwa niejasne odniesienie; sam ton emocjonalny go nie wyjaśnia.

Odpowiedź: Nazwać wydarzenie: szkolny debatownik.

Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź wskazane dane, cel wypowiedzi i zakres wniosku.

Źródła: [1] [2] [3].

Typowe błędy i poprawne rozumowanie

Błędne rozumowanie: Odpowiedź nie wynika z materiału.

Dlaczego to błąd: Sama możliwość nie jest dowodem.

Poprawnie: Wskaż informację, która uzasadnia wybór.

Błędne rozumowanie: Zmiana treści podczas skracania lub poprawiania.

Dlaczego to błąd: Redakcja powinna zachować zamierzony sens.

Poprawnie: Porównaj zakres i warunki przed poprawą oraz po niej.

Podsumowanie — zapamiętaj

  • List ma określonego nadawcę, adresata i cel.
  • Zwrot oraz zakończenie dopasuj do relacji: do instytucji pisz uprzejmie i rzeczowo.
  • W treści jasno sformułuj sprawę; podpis nie zastępuje prośby.

Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach

Wróć do wszystkich powtórek wiedzy

Źródła i dalsza nauka

Data sprawdzenia materiału: 05.11.2026.

  1. ZPE: Uczymy się redagować rozprawkę

    Zakres źródła: Kompozycja rozprawki; wstęp, rozwinięcie i zakończenie

  2. Ministerstwo Cyfryzacji i NASK: Jak rozpoznać dezinformację w sieci?

    Zakres źródła: Manipulacja kontekstem; weryfikacja źródeł

  3. RJP: Zasady pisowni i interpunkcji polskiej — tekst jednolity

    Zakres źródła: Część II: interpunkcja