Język polski
Podstawowy — szkoła podstawowa
Pieśń — Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?
Jan Kochanowski
Wspólnota dziękuje Bogu za uporządkowany i obfity świat. Najodpowiedniejszą odpowiedzią człowieka okazuje się wdzięczność.
Najważniejsze informacje
- Gatunek
- Pieśń o charakterze hymnu religijnego.
- Mówiący
- Zbiorowe „my”, reprezentujące wdzięcznych ludzi.
- Adresat
- Bóg przedstawiony jako stwórca i opiekun świata.
Treść i sytuacja liryczna
Pytania otwierające pieśń dotyczą sposobu odpłacenia Bogu za jego dobroć. Odpowiedź wyklucza zwykły dar materialny: wszystko, co człowiek posiada, już pochodzi od Stwórcy. Właściwą ofiarą pozostaje wdzięczne serce.
Dalsza część ukazuje niebo, ziemię, morze, rzeki, następstwo dnia i nocy oraz pory roku. Każdy składnik ma swoje miejsce i przynosi pożytek. Deszcz ożywia rośliny, a zwierzęta otrzymują pokarm. Pieśń kończy pochwała i prośba, aby ludzie mogli pozostawać pod Bożą opieką przez całe życie.
Porządek pochwały
Układ prowadzi od pytania o dar przez opis dobrodziejstw do modlitewnego zakończenia. Regularne wersy trzynastozgłoskowe i rymy parzyste odpowiadają wizji harmonijnego kosmosu. W szkolnych wydaniach tekst bywa zapisywany w czterowersowych strofach, a w innych w dwuwierszach; przy analizie strofy należy sprawdzać konkretny zapis, nie mylić go z automatycznym zawinięciem wersu.
Bóg jako artysta i gospodarz
Metafory budowania ziemi i haftowania nieba gwiazdami przedstawiają Boga jako doskonałego twórcę. Uosobione pory roku przynoszą kwiaty, zboże i owoce. Powtarzane zwroty do adresata utrzymują ton hymnu, a wyliczenia ukazują wielość darów. Obraz skrzydeł w zakończeniu sugeruje bezpieczne schronienie i troskę.
Tytuł i wymowa
Utwór często rozpoznaje się po pierwszym wersie, czyli incipicie. Przedstawia charakterystyczną dla renesansu wizję ładu i piękna stworzenia. Relacja człowieka z Bogiem opiera się tu przede wszystkim na zaufaniu i wdzięczności. Jest to perspektywa osoby mówiącej w hymnie, a nie dowód naukowy dotyczący działania przyrody.
Co zapamiętać
- Mówiący wypowiada się w imieniu wspólnoty.
- Świat jest obrazem dobroci i harmonii; tekst nie skupia się na lęku przed karą.
- Wdzięczność ma większe znaczenie niż złoto, ponieważ materialne dobra również należą do Stwórcy.
Zakres ćwiczeń i cykl nauki
Opracowanie i ćwiczenia dotyczą pieśni „Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?”.
- Czego chcesz od nas, Panie — cały utwór
Cykl dotychczasowy — wymagany wybór. Zakres według podstawy dotychczasowego cyklu; proponowane tytuły pozostają dostępne.
Cykl 2026 — propozycja. Propozycja do wyboru; nie jest indywidualnie obowiązkowym tytułem.
Nowy cykl jest wdrażany od klas I i IV w roku szkolnym 2026/2027, następnie w kolejnych klasach. Oznaczenia programu nie ograniczają dostępu do opracowania ani ćwiczeń.
Źródła opracowania
Streszczenie i omówienie napisano własnymi słowami. Wskazane niżej teksty i opracowania pozwalają sprawdzić szczegóły oraz zakres materiału.
- Jan Kochanowski, Pieśń „Czego chcesz od nas, Panie” — tekst w bibliotece Wolne Lektury
Wydanie bazowe: Jan Kochanowski, Fragmenta albo pozostałe pisma, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1590 Całość: pytania otwierające, obrazy stworzenia i modlitwa końcowa; zapis wersów w tym wydaniu.
- Dotychczasowy cykl: Dz.U. 2024 poz. 996, język polski IV–VIII
Załącznik dotyczący szkoły podstawowej, język polski: wykaz lektur i praktyki lekturowe. Oznaczenia przejęto z przypiętego katalogu P4.
- Nowy cykl: Dz.U. 2026 poz. 378, praktyki lekturowe
Załącznik dotyczący szkoły podstawowej, język polski: wykaz lektur i praktyki lekturowe. Oznaczenia przejęto z przypiętego katalogu P4.
- Wdrażanie od klas I i IV: Dz.U. 2026 poz. 958
Przepisy wdrażania nowej podstawy; zakres oznaczeń cyklu w katalogu P4.
Sprawdzono: 09.11.2026.
