Język polski

Podstawowy — szkoła podstawowa

Pieśń — Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?

Jan Kochanowski

Wspólnota dziękuje Bogu za uporządkowany i obfity świat. Najodpowiedniejszą odpowiedzią człowieka okazuje się wdzięczność.

Najważniejsze informacje

Gatunek
Pieśń o charakterze hymnu religijnego.
Mówiący
Zbiorowe „my”, reprezentujące wdzięcznych ludzi.
Adresat
Bóg przedstawiony jako stwórca i opiekun świata.
Przejdź do ćwiczeń: Pieśń — Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?

Treść i sytuacja liryczna

Pytania otwierające pieśń dotyczą sposobu odpłacenia Bogu za jego dobroć. Odpowiedź wyklucza zwykły dar materialny: wszystko, co człowiek posiada, już pochodzi od Stwórcy. Właściwą ofiarą pozostaje wdzięczne serce.

Dalsza część ukazuje niebo, ziemię, morze, rzeki, następstwo dnia i nocy oraz pory roku. Każdy składnik ma swoje miejsce i przynosi pożytek. Deszcz ożywia rośliny, a zwierzęta otrzymują pokarm. Pieśń kończy pochwała i prośba, aby ludzie mogli pozostawać pod Bożą opieką przez całe życie.

Porządek pochwały

Układ prowadzi od pytania o dar przez opis dobrodziejstw do modlitewnego zakończenia. Regularne wersy trzynastozgłoskowe i rymy parzyste odpowiadają wizji harmonijnego kosmosu. W szkolnych wydaniach tekst bywa zapisywany w czterowersowych strofach, a w innych w dwuwierszach; przy analizie strofy należy sprawdzać konkretny zapis, nie mylić go z automatycznym zawinięciem wersu.

Bóg jako artysta i gospodarz

Metafory budowania ziemi i haftowania nieba gwiazdami przedstawiają Boga jako doskonałego twórcę. Uosobione pory roku przynoszą kwiaty, zboże i owoce. Powtarzane zwroty do adresata utrzymują ton hymnu, a wyliczenia ukazują wielość darów. Obraz skrzydeł w zakończeniu sugeruje bezpieczne schronienie i troskę.

Tytuł i wymowa

Utwór często rozpoznaje się po pierwszym wersie, czyli incipicie. Przedstawia charakterystyczną dla renesansu wizję ładu i piękna stworzenia. Relacja człowieka z Bogiem opiera się tu przede wszystkim na zaufaniu i wdzięczności. Jest to perspektywa osoby mówiącej w hymnie, a nie dowód naukowy dotyczący działania przyrody.

Co zapamiętać

  • Mówiący wypowiada się w imieniu wspólnoty.
  • Świat jest obrazem dobroci i harmonii; tekst nie skupia się na lęku przed karą.
  • Wdzięczność ma większe znaczenie niż złoto, ponieważ materialne dobra również należą do Stwórcy.

Zakres ćwiczeń i cykl nauki

Opracowanie i ćwiczenia dotyczą pieśni „Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?”.

  • Czego chcesz od nas, Panie — cały utwór

Cykl dotychczasowy — wymagany wybór. Zakres według podstawy dotychczasowego cyklu; proponowane tytuły pozostają dostępne.

Cykl 2026 — propozycja. Propozycja do wyboru; nie jest indywidualnie obowiązkowym tytułem.

Nowy cykl jest wdrażany od klas I i IV w roku szkolnym 2026/2027, następnie w kolejnych klasach. Oznaczenia programu nie ograniczają dostępu do opracowania ani ćwiczeń.

Źródła opracowania

Streszczenie i omówienie napisano własnymi słowami. Wskazane niżej teksty i opracowania pozwalają sprawdzić szczegóły oraz zakres materiału.

  1. Jan Kochanowski, Pieśń „Czego chcesz od nas, Panie” — tekst w bibliotece Wolne Lektury

    Wydanie bazowe: Jan Kochanowski, Fragmenta albo pozostałe pisma, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1590 Całość: pytania otwierające, obrazy stworzenia i modlitwa końcowa; zapis wersów w tym wydaniu.

  2. Dotychczasowy cykl: Dz.U. 2024 poz. 996, język polski IV–VIII

    Załącznik dotyczący szkoły podstawowej, język polski: wykaz lektur i praktyki lekturowe. Oznaczenia przejęto z przypiętego katalogu P4.

  3. Nowy cykl: Dz.U. 2026 poz. 378, praktyki lekturowe

    Załącznik dotyczący szkoły podstawowej, język polski: wykaz lektur i praktyki lekturowe. Oznaczenia przejęto z przypiętego katalogu P4.

  4. Wdrażanie od klas I i IV: Dz.U. 2026 poz. 958

    Przepisy wdrażania nowej podstawy; zakres oznaczeń cyklu w katalogu P4.

Sprawdzono: 09.11.2026.