Artysta

Kogut znajduje ogłoszenie cyrku poszukującego zwierząt. Widzi w nim szansę na sławę, pieniądze oraz zagraniczną karierę. Wyrusza na rozmowę w towarzystwie Lisa i narratora.

Dyrektor pyta, z kim ma do czynienia. Kogut przedstawia się jako lew, ewentualnie tygrys. Na prośbę o pokaz umiejętności próbuje zaryczeć. Dyrektor ocenia, że są od niego lepsze lwy, ale mógłby zatrudnić go jako koguta. Kandydat czuje się obrażony: występ we własnej roli uznaje za udawanie ptaka i odrzuca propozycję.

W drodze powrotnej Kogut milczy ponuro. Narrator pyta, dlaczego chciał grać lwa. Odpowiada za niego Lis, powołując się na ambicję właściwą artystom. Ta wypowiedź kończy utwór i pozostawia czytelnikowi ocenę, czy ambicja rzeczywiście usprawiedliwia zachowanie bohatera.

• Kogut — pragnie uznania, ale wiąże je z prestiżem cudzej roli. Zamiast przedstawić własną umiejętność, próbuje zmienić tożsamość przez deklarację.
• Dyrektor — sprawdza praktyczną możliwość występu. Nie odrzuca Koguta całkowicie; proponuje mu inną rolę.
• Lis — komentuje zdarzenie z pozorną wyrozumiałością. Jego końcowe zdanie można czytać ironicznie, nie jako bezsporny morał autora.
• Narrator — obserwuje rozmowę i zadaje pytanie po nieudanej próbie; tekst nie ujawnia, jakim jest zwierzęciem czy osobą.

1. Przeczytanie ogłoszenia i wielkie plany.
2. Przyjście do cyrku.
3. Podanie się za lwa lub tygrysa.
4. Nieprzekonujący pokaz oraz propozycja roli koguta.
5. Obrażona odmowa, powrót i komentarz Lisa.

Groteska polega na traktowaniu niemożliwej deklaracji jako zwyczajnej rozmowy zawodowej. Zwierzęta mówią jak ludzie i ujawniają ludzką próżność. Szczególnie komiczne jest odwrócenie pojęć: Kogut nazywa udawaniem wystąpienie zgodne z własną naturą.

Satyra dotyczy ambicji oderwanej od rzeczywistych umiejętności, a nie każdego marzenia. Bohater miał szansę podjąć pracę, lecz odrzucił ją, bo nie odpowiadała wyobrażeniu wielkości. Nie ćwiczy nowej sprawności ani nie pyta o drogę rozwoju; oczekuje uznania za samą deklarację.

Tytuł nazywa upragniony status, którego Kogut nie zdobywa. Można go odczytać ironicznie: chęć uchodzenia za artystę nie jest jeszcze osiągnięciem artystycznym. Ostatnie zdanie Lisa nie usuwa tej sprzeczności. Utwór zachęca do rozróżnienia twórczej ambicji, wymagającej pracy, od próżności domagającej się prestiżu.

• Lis nie jest narratorem; narrator mówi o sobie i Lisie jako dwóch towarzyszach.
• Dyrektor proponuje zatrudnienie Koguta jako koguta.
• Niepowodzenie wynika także z odrzucenia tej propozycji, nie wyłącznie z negatywnej oceny ryku.

Opracowanie i ćwiczenia obejmują całe krótkie opowiadanie „Artysta”.

• Artysta — całe opowiadanie

Cykl dotychczasowy — całość. W 2026: przykład wyboru opowiadania lub jednoaktówki Mrożka.

Cykl 2026 — wymagany wybór. W 2026: przykład wyboru opowiadania lub jednoaktówki Mrożka.

Nowy cykl jest wdrażany od klas I i IV w roku szkolnym 2026/2027, następnie w kolejnych klasach. Oznaczenia programu nie ograniczają dostępu do opracowania ani ćwiczeń.