Język polski
Podstawowy — szkoła podstawowa
Strona czynna i bierna
Pomoce naukowe
W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
Najważniejsze w skrócie
- W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Stronę bierną tworzą m.in. zostać/być i imiesłów bierny. Nie każdy czasownik ma stronę bierną.
- Przy zmianie strony zachowaj wykonawcę, przedmiot, czas i sens wypowiedzi.
Co warto wiedzieć na początek
Przydatne pojęcia i umiejętności
- Przeczytaj polecenie i zwróć uwagę na wyróżniony wyraz lub fragment.
Po tej lekcji
- Stosuję zasady tematu: Strona czynna i bierna.
Zasady i sposób rozwiązania
W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
Stronę bierną tworzą m.in. zostać/być i imiesłów bierny. Nie każdy czasownik ma stronę bierną.
Przy zmianie strony zachowaj wykonawcę, przedmiot, czas i sens wypowiedzi.
Źródła: [1].
Omówione przykłady krok po kroku
1. Przykład 1
Pytanie lub sytuacja: Jaka strona występuje w zdaniu: „Książka została przeczytana przez ucznia.”? bierna / czynna
Jak podejść do zadania: W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Czynna: Uczeń przeczytał książkę. Bierna: Książka została przeczytana przez ucznia.
Odpowiedź: bierna
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: Czynna: Uczeń przeczytał książkę. Bierna: Książka została przeczytana przez ucznia.
Źródła: [1].
2. Przykład 2
Pytanie lub sytuacja: Jaka strona występuje w zdaniu: „Uczeń napisał list.”? czynna / bierna
Jak podejść do zadania: W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Czynna: Uczeń napisał list. Bierna: List został napisany przez ucznia.
Odpowiedź: czynna
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: Czynna: Uczeń napisał list. Bierna: List został napisany przez ucznia.
Źródła: [1].
3. Przykład 3
Pytanie lub sytuacja: Ułóż stronę bierną: zacznij od przedmiotu, zakończ wskazaniem wykonawcy. Uczeń przeczytał książkę. Książka / została przeczytana / przez ucznia.
Jak podejść do zadania: W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Podmiotem staje się obiekt czynności. Książka została przeczytana przez ucznia.
Odpowiedź: Książka została przeczytana przez ucznia.
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: Podmiotem staje się obiekt czynności. Książka została przeczytana przez ucznia.
Źródła: [1].
4. Przykład 4
Pytanie lub sytuacja: Ułóż stronę bierną: zacznij od przedmiotu, zakończ wskazaniem wykonawcy. Uczeń napisał list. List / został napisany / przez ucznia.
Jak podejść do zadania: W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Podmiotem staje się obiekt czynności. List został napisany przez ucznia.
Odpowiedź: List został napisany przez ucznia.
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: Podmiotem staje się obiekt czynności. List został napisany przez ucznia.
Źródła: [1].
5. Przykład 5
Pytanie lub sytuacja: Zmień zdanie na stronę bierną. Uzupełnij całą formę czasownika. Uczeń przeczytał książkę. Książka ___ przez ucznia.
Jak podejść do zadania: W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Książka została przeczytana przez ucznia.
Odpowiedź: Książka została przeczytana przez ucznia.
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: Książka została przeczytana przez ucznia.
Źródła: [1].
6. Przykład 6
Pytanie lub sytuacja: Zmień zdanie na stronę bierną. Uzupełnij całą formę czasownika. Uczeń napisał list. List ___ przez ucznia.
Jak podejść do zadania: W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- List został napisany przez ucznia.
Odpowiedź: List został napisany przez ucznia.
Sprawdzenie i interpretacja: Sprawdź zapis i porównaj z objaśnieniem: List został napisany przez ucznia.
Źródła: [1].
Typowe błędy i poprawne rozumowanie
Błędne rozumowanie: Jaka strona występuje w zdaniu: „Książka została przeczytana przez ucznia.”? Błędny wybór: czynna
Dlaczego to błąd: Czynna: Uczeń przeczytał książkę. Bierna: Książka została przeczytana przez ucznia.
Poprawnie: bierna
Błędne rozumowanie: Jaka strona występuje w zdaniu: „Uczeń napisał list.”? Błędny wybór: bierna
Dlaczego to błąd: Czynna: Uczeń napisał list. Bierna: List został napisany przez ucznia.
Poprawnie: czynna
Podsumowanie — zapamiętaj
- W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność; w biernej podlega czynności.
- Stronę bierną tworzą m.in. zostać/być i imiesłów bierny. Nie każdy czasownik ma stronę bierną.
- Przy zmianie strony zachowaj wykonawcę, przedmiot, czas i sens wypowiedzi.
Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach
Źródła i dalsza nauka
Data sprawdzenia materiału: 05.11.2026.