Informatyka

Podstawowy — szkoła podstawowa

Grafika komputerowa

Fotografia i proste logo wymagają różnych sposobów zapisu. Przygotujemy obraz, dobierając typ grafiki, narzędzia, kolory i wymiary. Zobaczysz też, dlaczego powiększenie widoku, zwiększenie liczby pikseli i wycięcie kadru są trzema różnymi czynnościami.

Najważniejsze w skrócie

  • Raster opisuje piksele, wektor — obiekty.
  • Kadrowanie wybiera fragment, skalowanie zmienia wymiary.
  • Zachowuj proporcje i używaj kontrastu oraz podpisów.

Co warto wiedzieć na początek

Przydatne pojęcia i umiejętności

  • Znam folder zapisu i umiem zachować oryginał pliku.

Po tej lekcji

  • Dobieram raster lub wektor do zadania.
  • Przewiduję skutki kadrowania i skalowania.
  • Obliczam liczbę pikseli i zachowuję proporcje.

Raster i wektor

Raster przechowuje obraz jako siatkę pikseli z kolorami. Dobrze opisuje fotografie; przy dużym powiększeniu widać ograniczenia siatki. Wektor zapisuje obiekty, np. prostokąt, krzywą i wypełnienie. Nadaje się do logo i schematów, bo kształty można przeliczyć do nowego rozmiaru. Wektor może jednak zawierać osadzoną fotografię: ona nadal ma własną siatkę pikseli.

Raster: 4 × 4 pxWektor: kształtKolor każdego pikselaWierzchołki i krawędzie

Schemat autorski: powiększenie ujawnia piksele rastra; opis wektorowy pozostaje opisem kształtu.

Jeśli rysunek jest szerszy niż ekran, przesuń go w poziomie.

Źródła: [1].

Zaznaczanie, kształty i kolory

Zaznaczenie wyznacza obszar podlegający zmianie. Pędzel maluje, gumka usuwa zgodnie z zasadami warstwy, a wypełnienie działa na wskazanym obszarze według ustawień narzędzia. Narzędzie prostokąta pozwala określić równy kształt; obrys to jego brzeg, wypełnienie — wnętrze.

Kolor dobieraj do celu. Ciemny napis na jasnym tle zwykle daje większy kontrast niż dwa podobne jasne kolory. Nie przekazuj istotnej różnicy wyłącznie czerwienią i zielenią: dodaj podpis lub różny wzór. Zapisuj wersje robocze przed nieodwracalną zmianą.

Źródła: [1].

Kadrowanie zmienia granice obrazu

Kadrowanie zachowuje wybrany fragment i odcina obszar poza nim. Wybierz narzędzie kadrowania, zaznacz prostokąt obejmujący potrzebny obiekt, sprawdź, czy nie odcinasz podpisu, i zatwierdź. Pracuj na kopii. Kadrowanie 1200 × 800 px do 600 × 800 px usuwa połowę kolumn pikseli; nie ściska obiektów w połowie szerokości.

Źródła: [2].

Wymiary i rozdzielczość

Zapis 800 × 600 px oznacza szerokość 800 i wysokość 600 pikseli. Cały obraz zawiera ich 800 · 600 = 480 000. Zmiana powiększenia widoku do 200% nie zmienia tych danych. Skalowanie obrazu przelicza liczbę pikseli, a zablokowane proporcje pozwalają uniknąć rozciągnięcia twarzy lub koła.

Przy druku ważna bywa liczba pikseli na cal (ppi): ten sam obraz można wydrukować w różnym rozmiarze fizycznym. Samo zwiększenie ppi bez przeliczenia pikseli nie dodaje szczegółów. Powiększanie rastra wymaga oszacowania nowych pikseli; nie odtwarza pewnie tego, czego aparat nie zarejestrował.

Źródła: [3].

Omówione przykłady krok po kroku

2. Chcesz zielony prostokąt z ciemnym brzegiem, bez zamalowania reszty pracy. Jak działać?

Pytanie lub sytuacja: Chcesz zielony prostokąt z ciemnym brzegiem, bez zamalowania reszty pracy. Jak działać?

Jak podejść do zadania: Oddzielam kształt, obrys i wypełnienie.

  1. Wybieram narzędzie prostokąta.
  2. Ustawiam zielone wypełnienie i ciemny obrys.
  3. Rysuję obiekt i sprawdzam, czy edytuję właściwy element.

Odpowiedź: Powstaje kontrolowany kształt z dwoma określonymi kolorami.

Sprawdzenie i interpretacja: Nie używam globalnego wypełnienia całego tła zamiast wskazanego obiektu.

3. Legenda oznacza sukces zielenią, a brak czerwienią. Co dodać?

Pytanie lub sytuacja: Legenda oznacza sukces zielenią, a brak czerwienią. Co dodać?

Jak podejść do zadania: Zapewniam drugi sposób odczytu informacji.

  1. Dopisuję etykiety „wykonane” i „do zrobienia”.
  2. Mogę użyć także różnych symboli.
  3. Sprawdzam czytelność w skali szarości.

Odpowiedź: Odbiorca nie musi rozróżniać wyłącznie dwóch barw.

Sprawdzenie i interpretacja: Usunięcie koloru z próbnego wydruku nie powinno usuwać znaczenia legendy.

4. Zdjęcie 1200 × 800 px wykadrowano do 600 × 800 px. Ile pikseli zostało?

Pytanie lub sytuacja: Zdjęcie 1200 × 800 px wykadrowano do 600 × 800 px. Ile pikseli zostało?

Jak podejść do zadania: Mnożę nowe wymiary.

  1. Po kadrowaniu szerokość wynosi 600 px.
  2. Wysokość nadal ma 800 px.
  3. 600 · 800 = 480 000.

Odpowiedź: 480 000 pikseli.

Sprawdzenie i interpretacja: Oryginał miał 960 000, więc pozostała połowa; obiekty w kadrze nie muszą być zniekształcone.

5. Obraz 800 × 600 px ma mieć szerokość 400 px z zachowaniem proporcji. Jaka wysokość?

Pytanie lub sytuacja: Obraz 800 × 600 px ma mieć szerokość 400 px z zachowaniem proporcji. Jaka wysokość?

Jak podejść do zadania: Stosuję ten sam współczynnik do obu wymiarów.

  1. Szerokość zmniejszam dwukrotnie.
  2. 600 : 2 = 300.

Odpowiedź: 300 px, czyli obraz 400 × 300 px.

Sprawdzenie i interpretacja: Stosunek 800:600 i 400:300 wynosi 4:3.

6. Zdjęcie 100 × 100 px wyświetlono przy powiększeniu widoku 400%. Czy zapisany plik ma 400 × 400 px?

Pytanie lub sytuacja: Zdjęcie 100 × 100 px wyświetlono przy powiększeniu widoku 400%. Czy zapisany plik ma 400 × 400 px?

Jak podejść do zadania: Sprawdzam, czy zmieniono dane, czy tylko widok.

  1. Powiększenie widoku pomaga oglądać istniejące piksele.
  2. Nie wykonano skalowania obrazu ani eksportu z nowymi wymiarami.

Odpowiedź: Nie: nadal ma 100 × 100 px, czyli 10 000 pikseli.

Sprawdzenie i interpretacja: Właściwości obrazu powinny pokazywać te same wymiary co przed zmianą widoku.

Typowe błędy i poprawne rozumowanie

Błędne rozumowanie: Wektor oznacza, że każda osadzona fotografia ma nieskończenie wiele szczegółów.

Dlaczego to błąd: Raster wewnątrz pliku nadal ma ograniczone wymiary.

Poprawnie: Oceniaj sposób zapisu konkretnych obiektów.

Błędne rozumowanie: Kadrowanie to rozciąganie.

Dlaczego to błąd: Kadrowanie odcina granice, skalowanie zmienia rozmiar.

Poprawnie: Dobierz narzędzie do oczekiwanego efektu.

Błędne rozumowanie: Zmiana ppi zawsze doda ostrość.

Dlaczego to błąd: Bez nowych danych sam parametr nie tworzy szczegółów.

Poprawnie: Sprawdź wymiary pikselowe i docelowy rozmiar druku.

Podsumowanie — zapamiętaj

  • Raster opisuje piksele, wektor — obiekty.
  • Kadrowanie wybiera fragment, skalowanie zmienia wymiary.
  • Zachowuj proporcje i używaj kontrastu oraz podpisów.

Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach

Wróć do wszystkich powtórek wiedzy

Źródła i dalsza nauka

Data sprawdzenia materiału: 23.10.2026.

  1. LibreOffice Draw — oficjalne instrukcje grafiki obiektowej
  2. GIMP — kadrowanie obrazu
  3. GIMP — zmiana wymiarów obrazu