Informatyka
Podstawowy — szkoła podstawowa
Grafika komputerowa
Fotografia i proste logo wymagają różnych sposobów zapisu. Przygotujemy obraz, dobierając typ grafiki, narzędzia, kolory i wymiary. Zobaczysz też, dlaczego powiększenie widoku, zwiększenie liczby pikseli i wycięcie kadru są trzema różnymi czynnościami.
Najważniejsze w skrócie
- Raster opisuje piksele, wektor — obiekty.
- Kadrowanie wybiera fragment, skalowanie zmienia wymiary.
- Zachowuj proporcje i używaj kontrastu oraz podpisów.
Co warto wiedzieć na początek
Przydatne pojęcia i umiejętności
- Znam folder zapisu i umiem zachować oryginał pliku.
Po tej lekcji
- Dobieram raster lub wektor do zadania.
- Przewiduję skutki kadrowania i skalowania.
- Obliczam liczbę pikseli i zachowuję proporcje.
Raster i wektor
Raster przechowuje obraz jako siatkę pikseli z kolorami. Dobrze opisuje fotografie; przy dużym powiększeniu widać ograniczenia siatki. Wektor zapisuje obiekty, np. prostokąt, krzywą i wypełnienie. Nadaje się do logo i schematów, bo kształty można przeliczyć do nowego rozmiaru. Wektor może jednak zawierać osadzoną fotografię: ona nadal ma własną siatkę pikseli.
Schemat autorski: powiększenie ujawnia piksele rastra; opis wektorowy pozostaje opisem kształtu.
Jeśli rysunek jest szerszy niż ekran, przesuń go w poziomie.
Źródła: [1].
Zaznaczanie, kształty i kolory
Zaznaczenie wyznacza obszar podlegający zmianie. Pędzel maluje, gumka usuwa zgodnie z zasadami warstwy, a wypełnienie działa na wskazanym obszarze według ustawień narzędzia. Narzędzie prostokąta pozwala określić równy kształt; obrys to jego brzeg, wypełnienie — wnętrze.
Kolor dobieraj do celu. Ciemny napis na jasnym tle zwykle daje większy kontrast niż dwa podobne jasne kolory. Nie przekazuj istotnej różnicy wyłącznie czerwienią i zielenią: dodaj podpis lub różny wzór. Zapisuj wersje robocze przed nieodwracalną zmianą.
Źródła: [1].
Kadrowanie zmienia granice obrazu
Kadrowanie zachowuje wybrany fragment i odcina obszar poza nim. Wybierz narzędzie kadrowania, zaznacz prostokąt obejmujący potrzebny obiekt, sprawdź, czy nie odcinasz podpisu, i zatwierdź. Pracuj na kopii. Kadrowanie 1200 × 800 px do 600 × 800 px usuwa połowę kolumn pikseli; nie ściska obiektów w połowie szerokości.
Źródła: [2].
Wymiary i rozdzielczość
Zapis 800 × 600 px oznacza szerokość 800 i wysokość 600 pikseli. Cały obraz zawiera ich 800 · 600 = 480 000. Zmiana powiększenia widoku do 200% nie zmienia tych danych. Skalowanie obrazu przelicza liczbę pikseli, a zablokowane proporcje pozwalają uniknąć rozciągnięcia twarzy lub koła.
Przy druku ważna bywa liczba pikseli na cal (ppi): ten sam obraz można wydrukować w różnym rozmiarze fizycznym. Samo zwiększenie ppi bez przeliczenia pikseli nie dodaje szczegółów. Powiększanie rastra wymaga oszacowania nowych pikseli; nie odtwarza pewnie tego, czego aparat nie zarejestrował.
Źródła: [3].
Omówione przykłady krok po kroku
1. Logo ma wystąpić na małej plakietce i na dużym banerze. Który zapis wybrać dla prostych kształtów?
Pytanie lub sytuacja: Logo ma wystąpić na małej plakietce i na dużym banerze. Który zapis wybrać dla prostych kształtów?
Jak podejść do zadania: Oceniam potrzebę skalowania.
- Logo da się opisać obiektami i krzywymi.
- Wektor przelicza ich krawędzie do nowego rozmiaru.
Odpowiedź: Wektor jest odpowiednim wyborem.
Sprawdzenie i interpretacja: Fotografia wklejona do dokumentu wektorowego nie zyskuje automatycznie tej samej skalowalności.
2. Chcesz zielony prostokąt z ciemnym brzegiem, bez zamalowania reszty pracy. Jak działać?
Pytanie lub sytuacja: Chcesz zielony prostokąt z ciemnym brzegiem, bez zamalowania reszty pracy. Jak działać?
Jak podejść do zadania: Oddzielam kształt, obrys i wypełnienie.
- Wybieram narzędzie prostokąta.
- Ustawiam zielone wypełnienie i ciemny obrys.
- Rysuję obiekt i sprawdzam, czy edytuję właściwy element.
Odpowiedź: Powstaje kontrolowany kształt z dwoma określonymi kolorami.
Sprawdzenie i interpretacja: Nie używam globalnego wypełnienia całego tła zamiast wskazanego obiektu.
3. Legenda oznacza sukces zielenią, a brak czerwienią. Co dodać?
Pytanie lub sytuacja: Legenda oznacza sukces zielenią, a brak czerwienią. Co dodać?
Jak podejść do zadania: Zapewniam drugi sposób odczytu informacji.
- Dopisuję etykiety „wykonane” i „do zrobienia”.
- Mogę użyć także różnych symboli.
- Sprawdzam czytelność w skali szarości.
Odpowiedź: Odbiorca nie musi rozróżniać wyłącznie dwóch barw.
Sprawdzenie i interpretacja: Usunięcie koloru z próbnego wydruku nie powinno usuwać znaczenia legendy.
4. Zdjęcie 1200 × 800 px wykadrowano do 600 × 800 px. Ile pikseli zostało?
Pytanie lub sytuacja: Zdjęcie 1200 × 800 px wykadrowano do 600 × 800 px. Ile pikseli zostało?
Jak podejść do zadania: Mnożę nowe wymiary.
- Po kadrowaniu szerokość wynosi 600 px.
- Wysokość nadal ma 800 px.
- 600 · 800 = 480 000.
Odpowiedź: 480 000 pikseli.
Sprawdzenie i interpretacja: Oryginał miał 960 000, więc pozostała połowa; obiekty w kadrze nie muszą być zniekształcone.
5. Obraz 800 × 600 px ma mieć szerokość 400 px z zachowaniem proporcji. Jaka wysokość?
Pytanie lub sytuacja: Obraz 800 × 600 px ma mieć szerokość 400 px z zachowaniem proporcji. Jaka wysokość?
Jak podejść do zadania: Stosuję ten sam współczynnik do obu wymiarów.
- Szerokość zmniejszam dwukrotnie.
- 600 : 2 = 300.
Odpowiedź: 300 px, czyli obraz 400 × 300 px.
Sprawdzenie i interpretacja: Stosunek 800:600 i 400:300 wynosi 4:3.
6. Zdjęcie 100 × 100 px wyświetlono przy powiększeniu widoku 400%. Czy zapisany plik ma 400 × 400 px?
Pytanie lub sytuacja: Zdjęcie 100 × 100 px wyświetlono przy powiększeniu widoku 400%. Czy zapisany plik ma 400 × 400 px?
Jak podejść do zadania: Sprawdzam, czy zmieniono dane, czy tylko widok.
- Powiększenie widoku pomaga oglądać istniejące piksele.
- Nie wykonano skalowania obrazu ani eksportu z nowymi wymiarami.
Odpowiedź: Nie: nadal ma 100 × 100 px, czyli 10 000 pikseli.
Sprawdzenie i interpretacja: Właściwości obrazu powinny pokazywać te same wymiary co przed zmianą widoku.
Typowe błędy i poprawne rozumowanie
Błędne rozumowanie: Wektor oznacza, że każda osadzona fotografia ma nieskończenie wiele szczegółów.
Dlaczego to błąd: Raster wewnątrz pliku nadal ma ograniczone wymiary.
Poprawnie: Oceniaj sposób zapisu konkretnych obiektów.
Błędne rozumowanie: Kadrowanie to rozciąganie.
Dlaczego to błąd: Kadrowanie odcina granice, skalowanie zmienia rozmiar.
Poprawnie: Dobierz narzędzie do oczekiwanego efektu.
Błędne rozumowanie: Zmiana ppi zawsze doda ostrość.
Dlaczego to błąd: Bez nowych danych sam parametr nie tworzy szczegółów.
Poprawnie: Sprawdź wymiary pikselowe i docelowy rozmiar druku.
Podsumowanie — zapamiętaj
- Raster opisuje piksele, wektor — obiekty.
- Kadrowanie wybiera fragment, skalowanie zmienia wymiary.
- Zachowuj proporcje i używaj kontrastu oraz podpisów.
Sprawdź wiedzę w ćwiczeniach
Źródła i dalsza nauka
Data sprawdzenia materiału: 23.10.2026.
