Świat po 1945 roku

Organizacja Narodów Zjednoczonych rozpoczęła działalność w 1945. Jej Karta weszła w życie 24 października, po podpisaniu w czerwcu. Celem jest m.in. utrzymanie pokoju, współpraca i ochrona praw człowieka. Państwa zachowują suwerenność. Rada Bezpieczeństwa ma szczególne kompetencje, ale weto stałych członków i konflikty interesów ograniczają skuteczność działań. Istnienie ONZ nie oznacza automatycznej możliwości zatrzymania każdej wojny.

USA i ZSRR przewodziły rywalizującym blokom. Rywalizacja dotyczyła systemów politycznych, gospodarki, zbrojeń i wpływów; obejmowała lokalne wojny, choć unikano bezpośredniej pełnoskalowej wojny między supermocarstwami. NATO powstało w 1949, Układ Warszawski w 1955. Podział Niemiec na RFN i NRD oraz mur berliński od 1961 symbolizowały podział Europy. Życie po obu stronach nie było jednolite, a granice swobody i zależności zmieniały się.

Po wojnie wiele społeczeństw Azji i Afryki uzyskiwało niepodległość; Indie i Pakistan powstały w 1947. Dekolonizacja mogła obejmować negocjacje albo krwawe walki. Nie usuwała automatycznie zależności gospodarczych i konfliktów. W Europie Zachodniej rozwijano wspólne instytucje: traktat o wspólnocie węgla i stali podpisano w 1951, a traktaty rzymskie w 1957. Miały zwiększać współzależność gospodarczą i zmniejszać ryzyko kolejnej wojny. Dzisiejsza UE jest wynikiem dalszego procesu, nie organizacją istniejącą w tej samej formie od 1945.

Kryzys gospodarczy, działalność opozycji i zmiany w polityce ZSRR osłabiały systemy komunistyczne. W 1989 nastąpiły przemiany w wielu państwach Europy Środkowej, a otwarcie muru berlińskiego stało się ich symbolem. Niemcy zjednoczyły się w 1990, ZSRR rozpadł się w 1991. Były to różne wydarzenia; przebieg zmian nie wszędzie był pokojowy ani identyczny.